عید نوروز و آجیل شب عید

بادام فندق پسته

فلسفه آجیل چهارشنبه سوری

آیین چهارشنبه سوری در تمامی نقاط ایران از برجسته‌ترین و پرشورترین آیین‌ها در مجموعه رسوم مقدماتی نوروز است که مهم‌ترین عنصر آن؛ آتش است و نامش نیز برگرفته از شعله‌های آتش است .برخی پژوهشگران واژه‌ی «سور» را به معنی جشن می‌دانند درحالی که دیگر پژوهشگران «سور» را شکلی دیگر از «سرخ» می‌دانند چرا که سور در زبان لری و کردی به معنای سرخ است و آن را نشانه‌ای از سرخ بودن آتش، یا سرخی و سلامتی فرد می‌دانند.  در مورد پایه و اساس این رسوم سنتی ایرانیان تاریخ دقیقی وجود ندارد اما به احتمال زیاد این آیین مربوط به پس از اسلام است. ایرانیان باستان اعتقاد داشتند که نباید چرک و آلودگی سال کهنه را تحویل نوروز داد و از طرفی برای رفع آلودگی‌ها آب کافی وجود نداشته است، شاید به همین دلیل به عنصر آتش روی آورده‌اند و چون آتش را مظهر و عامل پاکی می‌‌دانستند، با آتش زدن هیزم به از بین بردن لوازم غیر قابل استفاده و ضدعفونی کردن محل زندگی خود می‌پرداختند. با توجه به این‌که روز چهارشنبه از نظر ایرانیان باستان نحس بود این مراسم را در آخرین چهارشنبه‌ی سال انجام می‌دادند.  یکی از رسوم قدیمی در شب چهارشنبه سوری تهیه و خوردن آجیل چهارشنبه سوری است، آجیل مخصوص چهارشنبه سوری هم كه در همه جای ایران مرسوم است، فسلفه‌ی عمیقی دارد. فلسفه‌ی آجیل چهارشنبه سوری که به آجیل هفت مغز معروف بوده، در آن است که نیاکان ما پس از آتش بازی دور هم جمع می‌شدند و حین شب نشینی آجیل باقی مانده از زمستان را می‌خورده‌اند. عده‌ای این آجیل را مشکل گشا می نامیدند و آجیل نذر می‌کردند. حتی تعداد اقلام این آجیل هم هفت تاست که عدد ۷ را از تعداد ستارگان هفتگانه گرفته‌اند و نمادی از حضور آن‌ها بر سر سفره است و این عدد نیز عددی مقدس به شمار می‌رفته است. گذشتگان ما هر کدام از این آجیل‌ها را به امید رونق کسب و کار یا برآورده شدن آرزویی بر دهان می گذاشتند. آجیل ایرانی‌ها بر این باور بودند که هر کس از این معجون بخورد، نسبت به افراد دیگر مهربان‌تر می‌گردد و کینه و رشک از وی دور می‌گردد. خوردن این آجیل در شب چهارشنبه سوری، به اعتقاد مردم باعث شگون و خوش‌یمنی و رفع مشکلات بود. همچنین در گذشته رسم بود زنانی که نذر و نیازی می‌کردند در شب چهارشنبه‌ی آخر سال، آجیل هفت مغز یا مشکل‌گشا را از یک دکان رو به قبله می‌خریدند و پاک می‌کردند و میان خویش و آشنا پخش می‌کردند و خود نیز از آن می‌خوردند و به هنگام پاک کردن آجیل، قصه‌ی مخصوص آجیل چهارشنبه، معروف به قصه‌ی خارکن را نقل می‌کردند. هرچند که امروزه، آجیل چهارشنبه سوری جنبه نذری بودنش را از دست داده و از تنقلات شب چهارشنبه سوری شده است.
بیشتر بخوانید

اجزای آجیل چهارشنبه سوری

این آجیل شامل انواع تخمه‌، مغزها، میوه‌‌ی خشک و رستنی‌های رنگارنگ است. این آجیل شور و شیرین، مانند آجیل مشگل گشاست که شامل برگه هلو و زردآلو، قیسی، کشمش سبز، مویز، باسلـُق، پسته و بادام، فندق بو نداده، نقل، شکر پنیر و مغز گردو است. البته در شهرهای مختلف ممکن است اجزای این آجیل متفاوت باشد. تمام این مواد مقوی خوش‌مزه برای سلامت مفید هستند. آجیل و غذاهایی که معمولا در چهارشنبه سوری مصرف می‌شود، نشان‌دهنده‌ی فرهنگ غنی تغذیه ایرانیان است. این دانه‌ها منبع خوبی از نظر تامین انرژی هستند و باعث شادابی و نشاط می‌شوند، آجیل چهارشنبه‌سوری که حاوی دانه‌های روغنی است مواد پروتئینی مانند ویتامین B1، B2، نیاسین، اسید‌فولیک و مواد معدنی مانند کلسیم، فسفر، منیزیم، و روی و آهن را در خود دارد که هر کدام از این مواد مغذی در سلامتی و نشاط انسان نقش مهمی دارند. 
عیدِ باستانی نوروز از اعیاد تاریخی کشورمان است که می‌توان از آن به عنوان میراث کهن و با ارزش ایران باستان یاد کرد. آجیل عضو جدایی‌نشدنی فرهنگ و جشن‌های ایرانی است و انواع آن زینت‌بخش سفره‌هایمان است که به عید و دید و بازدیدها رنگ و بوی دیگری می‌بخشد. سابقه‌ی استفاده از این مواد مغذی به هزاران سال قبل از میلاد مسیح برمی‌گردد. در سراسر جهان کاربردهای سنتی متعددی را برای استفاده از مغزدانه‌ها تعریف کرده‌اند. به همین بهانه می‌خواهیم بیش‌تر با انواع آجیل شب عید آشنا شویم.بادام فندق پسته

اجزای آجیل‌های شب عید

هر کدام از ما ممکن است برخی از آجیل‌ها را بیش‌تر از بقیه دوست داشته باشیم. البته این را هم می‌دانیم که پسته حتی با وجود گران بودنش آجیلی پر طرفدار و محبوب است و خیلی زود در دورهمی‌ها تمام می‌شود! اجزای آجیل شب عید شامل موارد زیر است:

  • پسته
  • کشمش
  • بادام زمینی
  • بادام هندی
  • تخمه
  • فندق

پسته‌ آجیل شب عید

پسته از قسمت‌های اصلی آجیل شب عید است و در بین تمام اقشار ایران و همه‌ی سنین از محبوبیت بالایی برخوردار است. درخت پسته معمولا در خاورمیانه بهتر و بیش‌تر رشد و نمو می‌کند و در ایران نیز در مناطقی همچون کرمان و رفسنجان پرورش داده می‌شود. پسته‌ی ایرانی ارقام متقاوتی دارد ازجمله: کله قوچی، اکبری، احمدآقایی، فندقی و…

انواع آجیل شب عید

  • آجیل ۴ مغز

۴ مغز پسته، بادام هندی، بادام درختی و فندق تشکیل دهنده این گروه جذاب است  و در دورهمی‌های عید مورد استفاده قرار می‌گیرد.

  • آجیل مخلوط

این نوع از آجیل بسیار محبوب جمع‌های نوروزی است و هر سلیقه‌ای را به خود جذب می‌کند. آجیل مخلوط، نزدیک به هفت تا هشت مغز دارد و به دو روش شور و شیرین تهیه می‌شود. آجیل‌های مخلوط شور و شیرین و هرکدام طعم و عطر خاص و متفاوت خود را دارند. آجیل مخلوط، منبع بی‌نظیری از پروتئین و مواد مغذی است و با مصرف آجیل‌هایی که دارای چربی‌های سالم و آنتی اکسیدانی هستند می توان از بدن تا حد زیادی در مقابل سرطان، پیری و بیماری‌های قلبی محافظت کرد.

  • آجیل مشکل‌گشا

این آجیل معمولا دارای  فندق، پسته، بادام، کشمش و گاهی توت خشک است و خواصی که در این مواد وجود دارد واقعا معجزه آساست! ریشه‌ی آجیل مشکل‌گشا به ایران باستان بازمی‌گردد. قدیمی‌تر‌ها هنگام فرا رسیدن نوروز آجیل نذر می‌کردند.

انواع آجیل

دانستنی‌های آجیل شب عید

گردو، پسته، فندق و بادام زمینی در کاهش بیماری‌های قلبی عروقی اهمیت ویژه‌ای دارند و فندق نیز علاوه بر دارا بودن خواص فوق یکی از منابع مهم منگنز است که موجب ترشح انسولین (پیشگیری از دیابت یا مرض قند) تولید پروتئین‌های انعقاد خون و سوخت و ساز چربی‌ها در بدن می‌شود.

مغزدانه‌ها دارای فواید متعددی هستند و خوردن آن‌ها برای انسان خواص گوناگونی دارد. آجیل‌ها به طور کلی موجب افزایش سیستم ایمنی بدن می‌شوند و این خاصیت به دلیل دارا بودن موادی به نام آنتی‌اکسیدان است. پژوهش‌های مختلف نشان داده است که مصرف آجیل‌ در کاهش کلسترول خون نیز مؤثر است.

“آرژنین” یکی از دیگر موادی است که در فندق به میزان زیادی وجود دارد و موجب آزاد شدن هورمون‌های رشد، بهبود رشد وزنی و قدی کودکان و نوجوانان، ترشح انسولین و تولید اسید نیتریک، موجب گشاد شدن رگه‌ای خونی و جلوگیری از افزایش فشار خون می‌شود.

بادام زمینی نیز علاوه بر مواد مغذی یاد شده در سوخت و ساز کبدی چربی‌ها مؤثر است. این مغزدانه حاوی مواد پیش‌ساز برای تولید هورمون‌های تیروئیدی است.

پسته با دارا بودن مقدار قابل توجهی آهن و ویتامین‌ها در پیشگیری از کم‌خونی نقش بسزایی دارد. بادام به همراه سایر مغزدانه‌ها به دلیل دارا بودن کلسیم، موجب جلوگیری از پوکی استخوان می‌شود.

با وجود تمام نکات مثبت ذکر شده، مصرف زیاد آجیل‌ها توصیه نمی‌شود زیرا آجیل حاوی مقدار قابل توجه چربی است. با وجود مفید بودن چربی این مواد غذایی، افراط در مصرف مغزدانه‌ها موجب اضافه وزن و چاقی خواهد شد. زیاده‌روی در مصرف آجیل به دلیل دیر هضم بودن، موجب اختلالات گوارشی متعددی می‌شود و همین‌طور مصرف بالای آجیل خیلی شور به دلیل نمک زیادی که در هنگام تهیه‌ی آن استفاده شده است، می‌تواند موجب افزایش فشار خون شود.

توصیه‌هایی برای خرید آجیل عید

هنگام خرید آجیل به تازگی و نحوه‌ی نگهداری این مغزدانه‌ها توجه کنید، زیرا در صورت نگهداری نامناسب و یا نگهداری در محل مرطوب، احتمال کپک‌زدگی در این مواد غذایی وجود دارد. در اثر کپک‌زدگی دانه‌های آجیل، ماده‌ی سمی به نام آفلاتوکسین تولید می‌شود که در ایجاد سرطان کبد نقش مؤثری دارد.

آجیل با وجود قیمت بالا، بالاخره جایگاه خود را در سبد خرید مردم پیدا می‌کند حتی با وجود مشکلات اقتصادی و در شرایط سخت. پسته‌ی سبز، مغز بادام، فندق و بادام هندی چیزی نیست که به راحتی بتوان از کنارش گذشت. هرچند قیمت آجیل برای بسیاری از خانواده‌ها یک دغدغه است و قیمت آن همیشه یکی از خبرهای ویژه در بازار است، اما پیشنهاد می‌کنیم با خرید اینترنتی آجیل هم از شر ترافیک شب عید خلاص شوید و هم در هزینه‌ها، زمان و انرژی خود صرفه جویی کنید و با دلی خندان و ذهنی آرام به استقبال نوروز بروید!

 

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *