پسته و فال حافظ

 فال حافظ گرفتن یکی از مهم‌ترین سنت‌های شب یلداست. معمولاً در شب یلدا صاحب‌خانه دیوان حافظ را به بزرگ‌تر فامیل می‌دهد سپس هر یک از میهمانان نیت کرده و بزرگ مجلس این جمله را می‌گوید: «ای حافظ شیرازی/ تو کاشف هر رازی/ بر ما نظر اندازی/ قسم به قرآنی که در سینه داری…» یا چیزی شبیه به این و تفألی به حافظ می‌زند. در زیر چند بیت از حافظ به همراه معنی و تفسیرشان آمده است که در آن کلمه‌ی پسته که استعاره‌ای از دهان است به کار رفته است:

*بگشا پسته‌ی خندان و شکرریزی کن *** خلق را از دهن خویش مینداز به شک

«پسته‌ی خندان» استعاره از لب و دهان است. «شکر ریزی کردن» نیزکنایه از«سخنان نغز وشیرین گفتن».

پس این مصرع به معنی آن است که لب بگشا و سخنان نغز و شیرین بـگو چرا که از بس حرف نمی زنی و سکوت اختیارکرده‌ای مردم را به شک انداخته‌ای یا از منظری دیگر بدین معناست که آن قدر لب ودهانت ظریف و «به اندازه ی پسته» کوچک است که مردم میان لب و دهان داشتن یا نداشتن تو به شک و تردید افتاده اند، پس سخن بگوی و خلق را به شک میانداز.

*ای پسته‌ی تو خنده زده بر حدیث قند *** مشتاقم از برای خدا یک شکر بخند

پسته‌ی تو به معنای دهان تنگ است و خنده زده نیز همان استهزا، مسخره کردن و تحقیرکردن است. حدیث هم یعنی قصه و سرگذشت. پس این مصراع یعنی ای معشوقه‌ی من که دهان تنگ تو ارزش قند را از بین می‌برد، تو دهانت آن قدر شیرین است که قصه‌ی شیرینی قند را بی‌ارزش ساخته است. آرزوی دیدن لبخند تو را دارم برای رضای خدا یک لبخند بزن. بنابراین معشوق اگر به اندازه‌ی یک دانه شکر (بسیاراندک) هم بخندد بازهم شیرینی وحدیث قند را ازبین می‌برد.

*جایی که یار ما به شکرخنده دم زند *** ای پسته کیستی تو خدا را به خود مخند

این بیت یعنی وقتی یار ما به خنده و تبسم سخن می‌گوید، ای پسته تو کیستی؟ تو را بخدا ؛ دیگر تو لبخند نزن و ادعایی مکن که آبروی خود را خواهی برد.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *