باغداری مدرن، عامل توسعه‌ی محصولات باغ‌‌ها

نویسنده:نورا افشین
تاریخ:20ام اردیبهشت 1401
دسته بندی:کتابچه‌ی پسته,

 

باغ‌داری مدرن چیست؟

در حال حاضر با توجه به حرکت دنیا به سمت احداث باغ‌های مدرن و مزایای آن، در ایران نیز پیش رفتن به سمت باغداری پیشرفته قطعاً تصمیمی مناسب خواهد بود. باغداری مدرن شامل استفاده از سیستم‌های هوشمند و نوین آبیاری، برداشت مکانیزه‌ی محصول، رسیدگی مستمر توسط متخصصین به منظوردستیابی به بالاترین میزان بازدهی و رسیدن به کمترین میزان خسارت به زمین‌های کشاورزی و… است.

گفتنی است در میان محصولات کشاورزی، محصولات باغی از لحاظ صادرات و ارز‌آوری از جایگاه ویژه‌ای برخوردارند. در حال حاضر افزایش بهره‌وری و میانگین تولید در باغ‌ها از مهم‌ترین دغدغه‌ها در حوزه‌ی باغداری است که با استفاده از شیوه‌های مدرن باغداری و اصلاح نژاد درختان امکان‌پذیر است. در سال‌های اخیر باغ‌های مدرن میوه که با استفاده از علم روز از پیوندهای تخصصی و شیوه‌ی کشت و داشت مناسب بهره برده‌اند، توانسته‌اند تولیدات خود تا چندین برابر افزایش دهند و کیفیت محصولات را نیز بالا ببرند.

در باغ‌داری پیشرفته نهال‌ها بر پایه‌ی دانش روز و به روش رویشی (تکثیر غیرجنسی) در باغ کاشته می‌شوند. از فواید این روش آن است که نهال‌ها هر ساله بار می‌دهند، مقابل بیماری‌ها بسیار مقاوم‌تر هستند، اندازه‌ی میوه‌های آن‌ها متوسط است و سوددهی باغ نیز در مقایسه با باغ‌های سنتی بیش‌تر است.

 

 اصلاح نژاد و افزایش بازدهی در باغ‌ها

پیوند، یک فعالیت باغداری برای تغییر رقم گونه‌های باغی از نامطلوب به مطلوب یا بارورسازی درختان است و اصلاح نژاد نیز دانش تغییر ویژگی‌های گیاهان برای ایجاد ویژگی‌های مطلوب در آن‌ها است.

باغداران با استفاده از علم روز، پیوندهای تخصصی و شیوه‌ی کاشت و داشت مناسب می‌توانند تولیدات خود را تا چندین برابر افزایش دهند و کیفیت آن‌ها را بهبود بخشند.

پیوند و اصلاح نژاد باعث تکثیر و جوان‌سازی درختان، قوی‌تر‌کردن گیاه، سازگاری با بستر، ترمیم خسارت به تنه، کنترل رشد رویشی یا کوتاه کردن درختان، تسریع در بهره‌برداری از محصول و افزایش باردهی می‌شود.
آبیاری و تقویت درختان قبل و بعد از پیوند، حفاظت آن‌ها از خسارت باد و پرندگان و توجه به سازگاری محصول پیوند شده با شرایط منطقه، ازجمله نکاتی است که باید به آن توجه کرد.

 

آبیاری باغ‌ها به روش مدرن

استفاده از روش‌های مدرن آبیاری از دیگر عوامل افزایش بازدهی باغ‌ها است. با توجه به بحران آب در کشور توجه به این بخش بسیار ضروری است و به کار بردن روش‌های آبیاری مدرن و مکانیزه ضرورت دارد.
در آبیاری سنتی به‌دلیل عدم کنترل، آب هدر می‌رود. همچنین چون آب از یک‌طرف وارد و از طرف دیگر خارج می‌شود، خاک زراعی سطحی را شسته و با خود می‌برد؛ به علاوه به‌دلیل این‌که زمان زیادی طول می‌کشد تا آب به آخرین قطعه برسد، ابتدای زمین بیش‌تر از انتها آب می‌خورد که این موجب بی‌نظمی در رشد گیاهان می‌شود. از طرف دیگر مقدار آبی که وارد زمین کشاورزی می‌شود، بیش از نیاز گیاه است.

بنابراین آبیاری قطره‌ای بسیار حائز اهمیت است. در آبیاری قطره‌ای آب با فشار کم به‌وسیله قطره‌پاش در پای بوته ریخته می‌شود. صرفه‌جویی در مصرف آب، نیروی کم‌تر و رویش کم‌تر علف‌های هرز از دیگر مزایای آبیاری قطره‌ای است.
این نوع آبیاری برای میوه‌هایی که عمر طولانی دارند بسیار مناسب است و می‌توان از آن در هر نوع آب و هوایی استفاده کرد.

 

مکانیزاسیون در باغداری

بخش اعظم محصولات باغی ما به صورت فله­ای به بازار­های جهانی عرضه می­شود و فرآوری اندکی بر روی آن‌ها انجام می­گیرد. ارتقای تکنولوژی در زمینه­ی برداشت، سورتینگ و بسته‌بندی نیز می­تواند به کاهش چشمگیر چنین ضایعاتی کمک کرده و نقش مهمی را در ایجاد ارزش افزوده ایفا نماید.

لازم به ذکر است که استفاده از فناوری و تکنولوژی‌های نوین در باغ‌ها، به ملزومات زیادی نیاز دارد؛ برای مثال برداشت ماشینی میوه‌ها باید همراه با برنامه‌های بهنژادی میوه­ها صورت گیرد. علاوه بر این کاربرد ماشین‌آلات برداشت، در باغ‌هایی با سطح زیر کشت و عملکرد بالا دارای صرفه­ی اقتصادیست. همچنین برداشت مکانیزه به ویژه در مورد میوه‌هایی که برداشت دستی آنها گران تمام می‌شود، دارای کاربرد بیش تری­ است.

از سوی دیگر، در باغ­های تجاری و مدرن، ملزومات استفاده از ماشین آلات داشت و برداشت، از بدو احداث باغ باید در نظر گرفته شود و با رعایت نکات فنی فراوان، اعم از به کارگیری تکنولوژی­های نوین در زمینه­ی بذر ونهال از جمله کاربرد، پایه­های غیر بذری، ارقام مناسب و یکنواخت، رعایت فواصل مناسب کاشت نهال، انتخاب بهترین نوع سیستم  تربیتی درختان، روش آبیاری و… فراهم ­گردد.

 

مشکلات برنامه­‌های توسعه‌ی باغ‌ها در کشور

در ایران تاکید یک سویه­ی برنامه­های توسعه بر افزایش تولید از طریق گسترش سطح زیر کشت، یکپارچه نبودن اراضی و نیز سنتی بودن تولید در طول سال‌ها، موجب توسعه باغ‌هایی گردیده که به صورت منطقه­ای و کوچک، بدون مد نظر قرار دادن نیاز­های اکولوژیکی، انرژی مصرفی و تکنولوژی­های نوین بهره­برداری می­شوند.

وضعیت کنونی باغ‌های کشور، نشان از فقدان نظام علمی و فراگیر مطالعات، تولید آمار و اطلاع رسانی جهت تعیین نوع محصول و روش تولید در کشوردارد. به علاوه کمبود نیروی ماهر و متخصص در عرصه­ی تحقیق، مشاوره و اجرا در این زمینه و نیز ضعف دانش و مهارت­های فنی بهره­برداران در کاربرد یافته­های جدید از مسائل دیگری است که با آن رو به رو هستیم. بدین ترتیب، رسیدن به سطح مطلوبی از تولید مکانیزه در بخش باغی کشور با شرایطی که ذکر شد، قبل از هر چیز نیازمند رفع این مشکلات قدیمی است. اقداماتی نظیر ارتقای آموزش­های ترویجی به باغداران، اصلاح باغ‌های قدیمی و غیر تجاری، شناسنامه دار کردن باغ‌ها، حمایت از صنعتی شدن آن‌ها، بهره‌گیری از تکنولوژی­های نوین در زمینه­ی تولید بذر ونهال، مطالعه­ی بازار­های هدف محصولات باغی، سرمایه‌گذاری در زمینه­ی سورتینگ و بسته بندی محصولات باغی و صنایع تبدیلی و تکمیلی، خصوصا در گام­های نخست، می­تواند تا حد زیادی به بهبود کاربرد تکنولوژی‌های نوین از جمله ماشین آلات برداشت در بخش باغی کشور کمک نماید.

چنین اقدامات و حمایت­هایی نه تنها می­تواند سبب سرمایه گذاری بهتر و به موقع، و نیز مدیریت بهینه‌‌ی باغ‌های موجود شود، زمینه­ای را فراهم می­آورد که بخش باغبانی ما به عنوان مکمل بخش زراعت، در راستای رسیدن به سطح مطلوب توسعه گام بردارد.

 

نتیجه‌گیری

باغداری مدرن که به خاطر مزایایش امروزه در جهان رواج پیدا کرده با توجه به علم روز و تکنولوژی انجام می‌گیرد. باغداری به روش پیشرفته شامل مواردی چون استفاده از شیوه‌های نوین آبیاری، برداشت مکانیزه‌ی محصولات، نظارت و رسیدگی  باغ‌ها توسط متخصصین به صورت مداوم، استفاده از پیوندهای تخصصی و اصلاح نژاد درختان و … است.

از مزایای باغداری به روش مدرن و پیشرفته آن است که  میزان تولیدات و محصولات باغی افزایش می‌یابد و کیفیت آن‌ها نیز بالاتر می‌شود. همچنین در این نوع باغداری که به روش رویشی انجام می‌شود، با افزایش بازدهی باغ‌ها میزان خسارت به زمین‌های کشاورزی به حداقل می‌رسد و سودهی در این نوع باغ‌ها نیز بسیار بیش‌تر است. به علاوه به محیط زیست نیز آسیب کمتری وارد می‌شود. برای مثال استفاده از روش‌های نوین آبیاری همچون آبیاری قطره‌ای باعث صرفه‌جویی در مصرف آب می‌گردد.

البته باید به این نکته توجه داشت که باغداری مدرن ملزوماتی دارد که باید مورد توجه قرار گیرند به طوری که از بدو احداث باغ‌ها باید نکات فنی را رعایت نمود و از دانش و تکنولوژی‌های نوین بهره گرفت و از نهال‌ها حفاظت نمود.

در کشور ایران با وجود مشکلات بسیاری که با آن‌ها مواجه هستیم برای حرکت از باغداری سنتی به سمت باغ‌داری مدرن و مکانیزه اقداماتی نظیر ارتقای آموزش­های ترویجی به باغداران، اصلاح باغ‌های قدیمی، شناسنامه دار کردن باغ‌ها، بهره‌گیری از تکنولوژی­های نوین در زمینه­ی تولید بذر ونهال، مطالعه­ی بازار­های هدف محصولات باغی، سرمایه‌گذاری در زمینه­ی سورتینگ و بسته بندی محصولات باغی و… نیاز است.

 

  منابع : 

ماهنامه دام،کشت وصنعت

gerdo-bavanat

iribnews

rustanews

kaalaak